Η Επίλυση Συγκρούσεων κατά την παιδική ηλικία

Οι καυγάδες και οι συγκρούσεις των παιδιών είναι σχεδόν αναπόφευκτες. Αν ανατρέξουμε στα παιδικά μας χρόνια, σίγουρα, θα έχουμε να θυμηθούμε τσακωμούς με φίλους και συμμαθητές. Οι συγκρούσεις στην παιδική ηλικία, όσο περίεργο και αν ακούγεται, βοηθούν τα παιδιά.  Έρευνες δείχνουν, πως αν η δεξιότητα της επίλυσης συγκρούσεων δεν κατακτηθεί κατά τη διάρκεια της πρώιμης παιδικής ηλικίας, στην ενήλικη ζωή είναι πολύ δύσκολοτο άτομο να μάθει να λύνει τις διαφορές του με ήπιο και διαλλακτικό τρόπο.

Σε κάθε αναπτυξιακό στάδιο, τα παιδιά επεκτείνουν την ικανότητά τους να εξισορροπούν τα δικαιώματα, τις ανάγκες και τα θέλω τους με εκείνα των άλλων. Στη διάρκεια αυτής της περιόδου, το παιδί αρχίζει να αναπτύσσει απαραίτητες κοινωνικές δεξιότητες, καθώς και το χαρακτήρα του.

Σύμφωνα με την Karen Stephens (ειδική σε θέματα ανάπτυξης παιδιών), τα παιδιά για να μπορέσουν να διαχειριστούν τις συγκρούσεις, πρέπει πρώτα να μάθουν να αναγνωρίζουν και να κατανοούν τα συναισθήματά τους. Σε δεύτερη φάση πρέπει να μάθουν τον τρόπο για να διαχειρίζονται τα συναισθήματα αυτά, καθώς και τον τρόπο για να τα εκφράζουν.

Για να βοηθήσουν οι γονείς τα παιδιά τους να αναπτύξουν αυτές τις δεξιότητες, μπορούν να ακολουθήσουν κάποια από τα παρακάτω βήματα ή ακόμη και όλα τα βήματα μαζί:

  1. Το λεξιλόγιο των συναισθημάτων (συνδυάζοντας λέξεις με τις εκφράσεις του προσώπου, τα παιδιά μπορούν να αρχίσουν να αντιλαμβάνονται και να κατανοούν τα συναισθήματα)
  2. Τοποθέτηση κανόνων και ορίων (τονίστε τους ότι ο καθένας έχει δικαίωμα στη συναισθηματική και σωματική ασφάλεια και ξεκαθαρίζουμε ποιες συμπεριφορές δεν είναι αποδεκτές)
  3. Λειτουργούμε ως θετικό πρότυπο
  4. Ενθαρρύνουμε το διάλογο ως μέσω επίλυσης των συγκρούσεών μας
  5. Εκμεταλλευόμαστε τις ευκαιρίες για παιχνίδι με τα συνομήλικα παιδιά
  6. Αποφεύγουμε να λύσουμε εμείς το πρόβλημα του παιδιού- απλά το καθοδηγούμε, εάν το ζητήσει
  7. Καταδικάζουμε τη λεκτική και σωματική βία (« Δε σου επιτρέπω να χτυπάς άλλα παιδάκια, όπως δεν επιτρέπω και στα άλλα παιδάκια να σε χτυπούν»)
  8. Δείχνουμε στο παιδί τις επιλογές του

Θυμόμαστε ότι η υπομονή, η επιμονή και η σταθερότητα βοηθούν τα παιδιά να καταφέρουν να αναπτύξουν τη δεξιότητα της επίλυσης των συγκρούσεων . με αυτόν τον τρόπο τα βοηθάμε να επιλύουν τις διαφορές τους με εποικοδομητικό και διαλλακτικό τρόπο, τόσο ως παιδιά όσο και ως ενήλικες στο μέλλον.

Τσιφτζή Εμμ. Φωτεινή
Ειδική Παιδ/γος- Υποψήφια Διδάκτωρ Παν/μίου Θεσσαλίας
Επιστ. Υπεύθυνη του Κέντρου Ειδικής Αγωγής «ΑΝΑΠΤΥΞΗ & ΛΟΓΟΣ»

Παιδί & Φυσικές καταστροφές

Πώς μπορούμε να εξηγήσουμε μία φυσική καταστροφή σε ένα παιδί αλλά και να το προετοιμάσουμε για τις εικόνες φρίκης με τις οποίες πιθανά έρθει αντιμέτωπο;

  • Δεν υποβαθμίζουμε και δεν διαψεύδουμε το γεγονός

Πολλοί γονείς στην προσπάθεια τους να προστατέψουν τα παιδιά τους από ένα τόσο τραυματικό γεγονός όπως είναι μία φυσική καταστροφή και τις συνέπειες της, προσπαθούν να αποκρύψουν πληροφορίες από το παιδί. Ωστόσο, είναι πολύ πιθανό το παιδί είτε μέσα από την έκθεση του στα ΜΜΕ, είτε μέσα από τη συναναστροφή με συνομηλίκους να γνωρίζει ήδη την αλήθεια. Για αυτόν ακριβώς το λόγο εξηγούμε στο παιδί τι ακριβώς έγινε, καθώς επίσης και τις συνέπειες της φυσικής καταστροφής, όσο τρομακτικές και εάν είναι αυτές.

  • Αφήνουμε το παιδί να ρωτήσει ότι θέλει και απαντάμε στις απορίες του

Είναι σημαντικό το παιδί να αισθάνεται ότι ζει σε ένα περιβάλλον, στο οποίο μπορεί να εκφράσει ελεύθερα τα συναισθήματα του, τις απορίες και τις σκέψεις του, ειδικότερα μετά από ένα τέτοιο γεγονός. Για αυτόν ακριβώς το λόγο είναι εξίσου σημαντικό να είμαστε έτοιμοι να απαντήσουμε σε αυτές τις ερωτήσεις με υπομονή αλλά και ηρεμία.

  • Χρησιμοποιούμε λόγο συμβατό με την ηλικία του παιδιού

Όταν προσπαθούμε να εξηγήσουμε σε ένα παιδί ένα τόσο τραυματικό γεγονός είναι σημαντικό να χρησιμοποιούμε ένα απλό λεξιλόγιο, ενώ παράλληλα δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι σκοπός των όσων λέμε στα παιδιά είναι ο καθησυχασμός τους. Είναι σημαντικό να διασφαλίσουμε στα παιδιά ότι μπορούμε να τα προστατέψουμε σε ένα τέτοιο γεγονός ή ακόμα και να τους μάθουμε πώς να προστατεύουν τον εαυτό τους σε μία τέτοια περίπτωση, εάν φυσικά το επιθυμούν.

  • Επιτρέπουμε στο παιδί να εκφράσει τα συναισθήματα του

Οι εικόνες που μεταδίδονται συνεχώς μετά από ένα τόσο τραυματικό γεγονός όπως είναι μία φυσική καταστροφή επηρεάζουν σημαντικά το παιδί, με αποτέλεσμα το τελευταίο να αισθάνεται την ανάγκη να εκφράσει τα συναισθήματα θλίψης και στενοχώριας που του έχει δημιουργήσει μία τέτοια κατάσταση. Έτσι λοιπόν, είναι σημαντικό να στεκόμαστε δίπλα στις έντονες συναισθηματικές εκδηλώσεις του παιδιού, χωρίς να λέμε ότι δεν υπάρχει λόγος να αντιδρούν με αυτόν τον τρόπο, καθώς είναι πλήρως κατανοητό.

Ματακιά Ολυμπία
Ψυχολόγος, Msc

Ο Ρόλος του πατέρα & η Συμβολή του στην Ψυχοσυναισθηματική Ανάπτυξη του Παιδιού

Ο Ρόλος του πατέρα & η Συμβολή του στην Ψυχοσυναισθηματική Ανάπτυξη του Παιδιού

“Δεν μπορώ να σκεφτώ καμία άλλη ανάγκη στην παιδική ηλικία
τόσο δυνατή όσο η πατρική προστασία”
(SigmundFreud)

«Πιστεύω πως ότι γινόμαστε βασίζεται σε αυτά που οι πατεράδες μας,
μας δίδαξαν σε περίεργες στιγμές,όταν δεν προσπαθούσαν καν να
μας διδάξουν κάτι. Είμαστε φτιαγμένοι από μικρά θραύσματα σοφίας»
(UmbertoEco)

Η μελέτη της σχέσης μητέρας-παιδιού έχει συγκεντρώσει ένα πολύ μεγάλο μέρος της ερευνητικής βιβλιογραφίας. Ωστόσο, τα τελευταία χρόνια οι αλλαγές που έχουν επέλθει στη σύσταση της παραδοσιακής μορφής της οικογένειας, καθώς επίσης και η προοδευτική συμμετοχή των πατέρων στην ανατροφή των παιδιών έχει οδηγήσει σταδιακά στην ανάγκη για μελέτη της λειτουργίας της πατρικής φιγούρας στη ζωή του παιδιού αλλά και στην ψυχοσυναισθηματική του ανάπτυξη.

Σε αυτό το σημείο είναι σημαντικό να αναφερθεί ότι η μητέρα όσον αφορά τη σχέση πατέρα-παιδιού λειτουργεί ως φρουρός προ των πυλών, καθώς είναι εκείνη που αναγνωρίζει τον πατέρα, του ορίζει μία θέση σε σχέση με το παιδί και κανονίζει την είσοδο του πατέρα στη σχέση αυτή. Η μητέρα είναι αυτή που αρχικά θα μεταβιβάσει την εικόνα του πατέρα στο παιδί διατηρώντας το διαμεσολαβητικό της ρόλο και παράλληλα καθιστώντας τη σχέση από δυαδική (μητέρα- παιδί) τριαδική (μητέρα –παιδί- πατέρας).(Αμπατζόγλου Γ., Μανωλόπουλος Σ., 1998)

Πιο συγκεκριμένα, η παρουσία της πατρικής φιγούρας στη ζωή του παιδιού φαίνεται να συνδέεται με μία σειρά από σημαντικά οφέλη σε όλους τους τομείς που υπεισέρχονται στη συναισθηματική και κοινωνική του ανάπτυξη, γεγονός φυσικά που επηρεάζεται σημαντικά και από την ποιοτικά διαφορετική αλληλεπίδραση που αναπτύσσεται ανάμεσα στον πατέρα και στο παιδί. Ειδικότερα, η αλληλεπίδραση ανάμεσα στον πατέρα και στο παιδί φαίνεται να στηρίζεται κατά κύριο λόγο στη φυσική δραστηριότητα και στο παιχνίδι σε αντίθεση με την αλληλεπίδραση που αναπτύσσεται ανάμεσα στη μητέρα και στο παιδί, η οποία βασίζεται περισσότερο στην παροχή φροντίδας και στοργής (Dumont&Paquette, 2012).Πιο συγκεκριμένα, ο πατέρας : 

  • Βοηθά το παιδί μέσω του παιχνιδιού, το οποίο λειτουργεί ως βασική δίοδος επικοινωνίας ανάμεσα στους δύο, να εξερευνεί περισσότερο το περιβάλλον του, να λαμβάνει πρωτοβουλίες, να δοκιμάζει τα όρια του αλλά και να ανακαλύπτει πιθανές δεξιότητες.
  • Συμβάλλει με σημαντικό τρόπο, ώστε το παιδί να βελτιώσει την αυτορρύθμιση του, καθώς το τελευταίο μαθαίνει να ελέγχει τόσο τη συμπεριφορά όσο και τα συναισθήματα του μέσα από την αλληλεπίδραση αλλά και το παιχνίδι ρόλων που αναπτύσσεται μεταξύ τους.
  • Βοηθά το παιδί να ανακαλύπτει νέες στρατηγικές αλλά και τεχνικές επίλυσης σε γνωστικά έργα.
  • Μειώνει τις συνέπειες μίας πιθανής απορριπτικής στάσης της μητέρας μέσα από το υποστηρικτικό πλαίσιο το οποίο παρέχει.
  • Συμμετέχει καθοριστικά στον εμπλουτισμό των συναισθημάτων του παιδιού, καθώς το τελευταίο έρχεται σε επαφή με το συναίσθημα του φόβου σε κάθε νέα του ανακάλυψη αλλά και με το συναίσθημα της ασφάλειας όταν σε κάθε εξερεύνηση ο πατέρας στέκεται πλάι του ως αρωγός της προσπάθειας αυτής.

Συνεπώς, ο ρόλος του πατέρα στη ζωή του παιδιού είναι ιδιαίτερα σημαντικός, καθώς αγγίζει τις πτυχές της με τρόπο πολύ διαφορετικό από αυτόν της μητέρας και για αυτόν ακριβώς το λόγο η συμμετοχή του στην ανατροφή του παιδιού κρίνεται ως ιδιαίτερα σημαντική. (Flouri,2003)

Ματακιά Ολυμπία
Ψυχολόγος, Msc

Δραστηριότητες με τα παιδιά στο σπίτι (όταν κλείνουν τα σχολεία!!)

Ο ελεύθερος ανοργάνωτος χρόνος μπορεί να δώσει στα παιδιά την ευκαιρία να εξερευνήσουν τον εσωτερικό και τον εξωτερικό τους κόσμο, που είναι η αφετηρία της δημιουργικότητας. Με αυτό τον τρόπο θα ανακαλύψουν αυτά που τους αρέσουν περισσότερο και θα μάθουν να πειραματίζονται, να εφευρίσκουν και να δημιουργούν. 
Με ποιόν τρόπο όμως αυτό μπορεί να γίνει συνεργατικά με τους γονείς και να δημιουργήσει ένα πλαίσιο χαλαρό αλλά συνάμα και διασκεδαστικό για όλους; 
Παρακάτω σας δίνουμε μερικές ιδέες, που μπορείτε να τις δοκιμάσετε παρεούλα με τα παιδάκια σας!!!!!

1. Φτιάξτε τη δική σας σκηνή με σεντόνια και κουβέρτες.

2. Παίξτε τρίλιζα, μάντεψε ποίος, memory.

3. «Ζωγραφίστε» κάτι στην πλάτη του άλλου και αφήστε τον να μαντέψει τι σχεδιάσατε.

4. Ανακαλύψτε νέα μέρη στο χάρτη και διαβάστε περισσότερα για αυτά.

5. Παίξτε κυνήγι θησαυρού μέσα στο σπίτι ή κατασκευάστε ένα χάρτη με οδηγίες, που το παιδί ακολουθώντας τους να μπορέσει να βρεί το κρυμμένο αντικείμενο

6. Επιλέξετε ένα γράμμα και βρείτε αντικείμενα μέσα στο σπίτι που ξεκινάνε από αυτό το γράμμα.

7. Ανεβάστε τη δική σας θεατρική παράσταση.

8. Δημιουργείστε κατασκευές με υλικά που προορίζονται για τον κάδο της ανακύκλωσης.

9. Ζωγραφίστε τα πορτρέτα των μελών της οικογένειας.

10. Παίξτε με παζλ.

11. Δείτε παλιά οικογενειακά βίντεο.

12. Φτιάξτε ζωγραφιές που θα κορνιζάρετε και θα κρεμάσετε στον τοίχο.

13. Μετατρέψτε το σπίτι σας σε spa: Βάλτε χαλαρωτική μουσική, κάντε μάσκα ομορφιάς, κάντε μασάζ κλπ.

14. Λύστε σταυρόλεξα και γρίφους για παιδιά.

15. Γράψτε και ηχογραφήστε το δικό σας τραγούδι.

16. Παίξτε κρεμάλα/ ντόμινο.

17. Φυτέψτε φακές, φασόλια, ρεβίθια σε ένα κεσεδάκι από γιαούρτι.

18. Διαβάστε ένα βιβλίο και συζητείστε μετά για τους ήρωες, το περιεχόμενο, τι σας άρεσε

19. Βάλτε τα παιδιά να σας διαβάζουν παραμύθια κοιτάζοντας μόνο τις εικόνες (χωρίς να διαβάζουν τα γράμματα)

20. Παίξτε χαρτιά (αγωνία ή uno). Αν οι κανόνες είναι δύσκολοι για το παιδί, απλοποιήστε τους ή χρησιμοποιήστε λιγότερους

21. Φτιάξτε πλαστελίνη, κέικ, πίτσα, κουλουράκια (μπορείτε να λέτε τα παιδιά να βάζουν τα υλικά στο μπόλ και εσείς να ανακατεύετε)

22. Φτιάξτε ένα δικό σας επιτραπέζιο παιχνίδι και παίξτε το. Μπορείτε να κατασκευάσετε και το ζάρι (π.χ. μπορείτε να ενώσετε δυο κόλλες Α4 και να σχεδιάσετε το φιδάκι, να το χρωματίσετε μαζί και μετά να παίξετε. Αντί για πιόνια, μπορείτε να χρησιμοποιήσετε καπάκια ή playmobil ή ανθρωπάκια που θα έχετε φτιάξει με πλαστελίνη). Επίσης, μπορείτε να παίξετε με 2 ζάρια και το πιόνι σας να κινείτε βάσει του αθροίσματος των ζαριών ή της διαφοράς τους (έτσι κάνουμε εξάσκηση και στην πρόσθεση και στην αφαίρεση και τα παιδιά μας νομίζουν ότι παίζουμε μόνο!!!)

23.  Παίξτε κουκλοθέατρο. Εάν δεν έχετε κούκλες, μπορείτε να φτιάξετε είτε χρησιμοποιώντας παλιές κάλτσες είτε χρησιμοποιώντας χαρτόνι και να τις στηρίξετε από πίσω με καλαμάκι

24. Παίξτε μαξιλαροπόπλεμο.

25. Παίξτε με μπαλόνι βόλει ή ποδόσφαιρο (είναι εύκολο και αποφεύγονται οι ζημιές στο σπίτι)

26. Παίξτε μπάσκετ με μικρά μπαλάκια (κάνετε ένα χαρτοκούτι για μπασκέτα και πετάτε εκεί μέσα τα μπαλάκια). Μπορείτε μάλιστα να κρατάτε και σκορ και να δείτε ποιος θα είναι ο νικητής

27. Παίξτε λάστιχο ή σκοινάκι

28. Παίξτε 1,2,3 κόκκινο φως ή Αγαλματάκια

29. Βάλτε μουσική και χορέψτε ή βάλτε ένα βίντεο με γυμναστική και κάνετε μαζί με το παιδί (με αυτόν τον τρόπο σίγουρα θα εκτονωθείτε και οι 2!!!!)

30. Φτιάξτε ποπ κόρν και δείτε μια παιδική ταινία μαζί για χαλάρωση

Καλό επίσης, θα ήταν, να υπάρχει ένα σταθερό πρόγραμμα με τις ώρες του ύπνου, των γευμάτων και του ξυπνήματος. Αυτό θα βοηθήσει τα παιδιά να διατηρήσουν κάποιες από τις ρουτίνες τους, όπως πλύσιμο δοντιών, πυτζάμες, πρωινό γεύμα, και να είναι συγκεντρωμένα για το τι πρέπει να κάνουν. Επίσης, καλό θα ήταν να μη μένουμε με τις πυτζάμες όλη μέρα (ούτε εμείς ούτε τα παιδιά). Μας δημιουργούν αίσθημα υπνηλίας, τεμπελιάς και «χαλάει» η ρουτίνα του ύπνου και του πρωινού ξυπνήματος και είναι η μοναδική δραστηριότητα, που μας κρατάει πιο κοντά στις φυσιολογικές μας δραστηριότητες. Τέλος, μπορείτε να ορίσετε με κοινή συμφωνία ένα μισάωρο μέσα στη μέρα, όπου θα κάνετε κάποια «μαθήματα». Μην εμμένετε όμως πολύ σε αυτό, γιατί και οι παραπάνω δραστηριότητες διδάσκουν στα παιδιά πολλά περισσότερα από όσα φαντάζεστε!!!!!